Het is niet altijd zomer in Griekenland. Dit jaar heeft de herfst vroeg en op hardhandige wijze zijn intrede gedaan. Al half oktober zorgden wind, regen en kou voor temperaturen die ongewoon zijn voor Griekenland in het najaar. Nachttemperaturen liggen in grote delen dit weekend onder nul en wij hebben vorige week al in de sneeuw gewandeld. Met de winter op komst verandert het eten, worden de kleedjes tevoorschijn gehaald en laat de natuur zich op zijn best zien.

Huizen zijn hier in de eerste plaats gebouwd op de warmte. De stenen vloeren zijn tijdens de hete maanden heerlijk koel. Zodra de vloer koud aan de voeten wordt, wordt het tijd om de kleden te voorschijn te halen. De hele maand oktober zie je overal in de stad tapijten, kleedjes, kelims en berbers gelucht worden over de rand van het balkon. Om daarna schoon en wel een plekje te krijgen in huis. En er is blijkbaar in ieder huishouden wel een stukje vloer over waar de vloer koud optrekt. Want bij ieder willekeurig bezoek aan een warenhuis, gaan grote en kleine kleden massaal over de toonbank.

Stookolie, hout en elektrische kacheltjes

Het is nu ook de tijd van de open haard en de kachels. De airco’s hebben en andere zomerartikelen hebben plaatsgemaakt voor haardschermen, poken, straalkachels en andere elektrische kachels in soorten en maten. De meeste huizen zijn wel voorzien van centrale verwarming. Echt centraal, want in de veel appartementen kun je je verwarming niet zelf aan- en uitzetten. In ons huis brandt de verwarming willekeurig ’s avonds van 7 tot 9 uur, van 8 tot 10 uur en soms nog een keer rond middernacht. Dan wil je er best een elektrisch kacheltje bij hebben! Hoewel men overal in de stad bezig is met de aanleg van aardgas, wordt hier vooral nog op olie gestookt. De olieverkoop is gestart in de laatste week van oktober. Een liter stookolie kost 60-65 cent. Overal in de stad rijden kleine tankwagens rond die de olietanks in de kelders van de huizen vullen. Wij hebben ook zo’n grote tank in de kelder staan. Nota bene zonder lekbak. In Amsterdam zou de milieudienst direct de verwarming afsluiten en de huiseigenaresse verplichten tot het leegpompen van de bak met ruim 600 liter.

Herfstkleuren

Terwijl wij binnen de nodige moeite doen om het warm te krijgen, zorgt de zon buiten schijnbaar moeiteloos voor een prachtige herfsttooi. De sinaasappels kleuren oranje aan de bomen – langs de straten staan kleine boompjes met bittere sinaasappeltjes, in de tuinen de eetbare variant. De citroenboom in de tuin zit vol met citroenen én prachtige geurende roze bloesem. De olijven vallen van de bomen en zorgen voor een stevige smeerboel. De bougainville bloeit nog steeds, rozen gaan bloeien.

Tijdens een zondagse wandeling aan de voet van de berg Párnitha werden we getrakteerd op wilde cyclamen, herfstkrokussen, prachtige rode bessen, prachtige eikels aan een bijna hulstachtige eikenboom en nog veel meer ons onbekend natuurschoon (we moeten maar eens boek aanschaffen met de Griekse flora). Aan de donkere kant van de kloof liepen we op een hoogte van pakweg 500 meter door de sneeuw, aan de zuidkant zaten we tussen het gezoem van de bijen in het zonnetje.

Linzen, kweeperen en stifádo

De overgang van zomer naar winter zorgt ook voor andere dagelijkse kost. Sinaasappels, mandarijnen en peren hebben de plaats ingenomen van perziken en druiven. Op de markt is nu ook bleekselderij, wortel, rode kool en prei te koop. In het kader van de campagne om gezonder te eten – die hier lijkt aan te slaan met ruim 40 % van de mensen die hun eetpatroon ten goede aan het wijzigen is – worden linzen alom gepropageerd. Wij hebben er van de week maar een lekkere soep van gebrouwen. Het is niet alleen tijd voor linzen, ook voor wild en stoofschotels. Op de markt worden sjalotjes verkocht als ‘uien voor stifádo’. Stifádo is een heerlijke runderstoof mét veel uien.

Nieuw op de markt zijn ook de kidónia, ofwel kweeperen. Deze groengele vrucht lijkt op een grote appelachtige peer en is zo hard als een bikkel. Als ze rijp zijn, moeten ze heerlijk geuren. Het lijkt erop dat we met deze vrucht een goede vervanging hebben gevonden voor de Hollandse goudrenet. Gekookt in een weinig water en op smaak gebracht met suiker en kaneel, was een heerlijke kweeperenmoes het resultaat. Binnenkort maar eens kijken of we er een variant op appeltaart mee kunnen maken!