Na de branden

De branden op de Peloponnesos en Evia lijken nu echt minder te worden. Na zes dagen zijn er nog branden in zes regio’s en één nieuwe grote brand in Arcadië. Hier moesten in allerijl drie dorpen ontruimd worden. Het directe dodental blijft op 64 staan, de schade wordt voorlopig geschat op 3 miljard Euro.

Dit is allemaal voorlopig, want voor dit weekend wordt er wéér een hittegolf verwacht en waarschijnlijk met een stevige wind. Toch wordt er links en rechts voorzichtig geprobeerd wat lessen te trekken uit de afgelopen week. Een opsomming: 

1. Glashelder maken wat de verantwoordelijkheden zijn van de brandweer en de bescherming bevolking.
2. Het creëren van een centraal meld- en coördinatiepunt voor rampen als deze onder leiding van één minister. En soortgelijke punten ook op gemeentelijk niveau.
3. Actieve inzet en deelname van het leger bij de bestrijding van de branden.
4. Lokale autoriteiten moeten aan het begin van elke zomer rigoureuze inspecties houden in de gemeenten waarbij gecontroleerd wordt of dood hout is geruimd, brandgangen open zijn, bluswatervoorraden op peil en illegale dumpplaatsen worden opgeruimd.
5. De burgers moeten, en dat heeft met punt 2 te maken, getraind worden zodat ze kunnen helpen en niet de brandweer en boswachters hinderen bij hun werk.
6. Opstellen van plannen om burgers te redden en te evacueren uit moeilijk bereikbare gebieden om rampen zoals in Zacharo te voorkomen.
7. Afspraken tussen alle politieke partijen dat bij dit soort rampen partijpolitieke spelletjes niet uitgespeeld zullen worden.

Toelichting:
1. De voormalige commandant van de brandweer is nu hoofd van de BB en hij en zijn opvolger kunnen niet met elkaar door een deur. Zozeer zelfs kennelijk dat de brandweer niet uitgenodigd was voor het crisisberaad dat onder leiding van de premier op zaterdag plaats vond.
2. Wanneer er één ding duidelijk is geworden is dat er geen enkele coördinatie plaats vond en er vooral geen centraal aanspreekpunt was voor alle verzoeken om hulp. Hierdoor wist niemand wat er aan de andere kant van de heuvel aan de hand was en werd hulp bijna willekeurig ingezet. Illustratief is een opmerking van een Tv-verslaggever dat telkens wanneer zij ergens live van begonnen uit te zenden er na een uur watervliegtuigen verschenen.
3. Het leger wordt nauwelijks getraind in rampenbestrijding en brandblussen. Maar zelfs met die informatie blijft het onbegrijpelijk dat er pas tot maandag is gewacht voordat de eerste troepen werden ingezet. Want transport en communicatie is één van de sterkste punten van elke legerorganisatie. En dat waren twee dingen waar het al die dagen enorm aan ontbrak. Mensen zaten vast in dorpen en hadden met helikopters geëvacueerd kunnen worden.
4. Veel branden zijn ontstaan op illegale dumpplaatsen van afval en konden snel om zich heen grijpen doordat dood hout en verwildering niet in de hand gehouden wordt. En verder worden brandgangen niet schoon gehouden.
5. Hartverscheurende verhalen waren er over hoe een konvooi auto’s op een brandweerauto botste waarna alle inzittenden van die auto’s verbrandden. Maar Veel vaker komt het voor dat mensen niet weten wat ze moeten doen en in paniek de hulpdiensten voor de voeten lopen. Ook komt er bijna nergens een samenwerken tot stand om het vuur bij een dorp vandaan te houden omdat iedereen zich concentreert op zijn eigen huis.
6. Het lijkt zo logisch, toch gebeurde het niet. Centrale coördinatie en de bevoegdheid op materieel uit alle overheidsorganisaties in te zetten ontbreekt. Nogmaals: het leger in Griekenland is relatief gezien een van de grootste van de EU met bijna het hoogst deel van het BNP. Het beschikt over alle mogelijke transport- en communicatie- en observatiemiddelen. Daar geen gebruik van maken is bijna crimineel. Maar zelfs dan moeten incidenten zoals bij Olympia vermeden worden: terwijl daar een enorme inspanning geleverd werd om de archeologische site en museum te redden brandden de dorpen in de omgeving en stonden de inwoners daar zonder hulp.
7. Twee voorbeelden: De nauwelijks verholen beschuldiging vanuit het regeringskamp dat de oppositie achter deze branden zou kunnen zitten. De beschuldiging van een woordvoerder van PASOK dat de regering het land volledig in diskrediet heeft gebracht met haar speculeren over terrorisme en dan aankomt met een reisadvies van de Australische regering waarin tegen terrorisme in Griekenland gewaarschuwd wordt terwijl die waarschuwing bij de adviezen voor bijna elk Europees land staat.

Maar vandaag beginnen de partijen weer met de campagne voor de verkiezingen van 16 september en zullen overleg en redelijkheid al weer snel ver te zoeken zijn. De laatste opiniepeiling toont een afname van de steun voor zowel de regerende ND als de grootste oppositiepartij PASOK en een groei voor de Communisten en de ultrarechtse LAOS. De kleine linkse splinter Synapismos lijkt niet te profiteren. Meer dan de helft van de respondenten gaven aan dat het onder PASOK eender was gegaan als nu onder de ND. Het geeft aan hoe groot het wantrouwen is tegenover deze grote partijen. Ook het aantal mensen dat nog niet weet waarop te stemmen is gegroeid van 19% naar 27%!

Maar natuurlijk wordt ook de nationale volkssport ‘complottheorieën bedenken’ weer volop bedreven. Natuurlijk gevoed door de minster van Openbare Orde en Onveiligheid die inmiddels onsterfelijk is geworden met zijn opmerking over de “asymmetrische bedreiging”. 67% Van de ondervraagden zijn er van overtuigd dat de branden het resultaat zijn van een georganiseerde actie van brandstichters. En van deze mensen geloofd bijna eenderde dat het zou gaan om “buitenlandse krachten” en een kwart denkt aan landpikkers.

Een politiek verhaal? Jazeker. Het gaat over keuzes. En welke keuzes je maakt (of na laat te kiezen), of je nu politicus, ambtenaar of inwoner van dit land bent, dat is politiek.

Maar welke regering er ook na 16 september zal komen, ze zal prioriteit moeten leggen bij de wederopbouw van de getroffen gebieden en de steun aan de slachtoffers.